,

Keçi Eti Üretirken Hangi Irk Seçilmelidir?

Bu içerik Nazan Koluman tarafından oluşturuldu.
Bu içerik 3.412 kez görüntülendi.
keci

Dünya genelinde keçicilik sektörü, daha çok süt, ya da hayvansal lif yani moher, kaşmir üretimi yönünde gelişmiştir. Bu verim yönleri ekonomik ölçekte değerlendirilebildiği ve pazarlama koşulları oluşturulabildiği için ön plana çıkmıştır. Gelişmiş olan ülkelerin çoğunda keçi eti pişirme teknikleri ile yemek çeşitleri üzerinde bilimsel çalışmalara yürütülmektedir. Ülkemizde keçi bu konuda hiç çalışma olmaması ve bu etin diğer kırmızı etlerle benzer pişirme yöntemleri ile değerlendirilmesi sonucunda, keçi etine karşı bir ön yargı oluşmuştur. Bu ön yargı sonucunda, keçi eti hak ettiği ilgiyi görmemiştir. Ayrıca süt üretimini birinci dereceden önemseyen bir yetiştirme sisteminde doğan erkek oğlaklar et verimi açısından beklenilen performansı gösterememiştir. Bunun sebebi süt tipi oğlakların, genetik özelliğinden dolayı genetik olarak canlı ağırlıklarının ve besi canlı ağırlık kazançlarının düşük olması, yetiştiriciliğin genellikle ekstansif ve elverişsiz koşullarda gerçekleşmesi gibi konular keçicilikte et sektörünün gelişememesinde önemli olan faktörlerdendir. Dünya’da et verim yönü açısından değerlendirilen iki genotip İspanyol ve Boer keçileri, ülkemizde ise Kıl ve Honamlı keçileridir. Keçilerin besi performansı üzerine yürütülen araştırmalar sonucunda sütçü tip keçilerin oğlaklarının günlük canlı ağırlık kazançlarının 106-198 g arasında değiştiği ancak etçi tip keçi ırklarında bunun 250-300 g/gün’e kadar çıktığı belirlenmiştir (Casey, 2015).

Bello ve Babiker (1988), Saanen ve Toggenburg ırkları üzerinde çölde ve ılıman iklim koşullarında besi denemesi yapmışlardır. Araştırma sonucunda, çöl koşullarında yetiştirilen oğlakların yem değerlendirme katsayısı ve günlük canlı ağırlık artışlarının, ılıman çevre koşullarında yetiştirilen oğlaklardan daha düşük olduğunu bildirmiştir. Nitter (1975), Alman Asil Alaca ırkı keçilerin optimum çevre koşulları altındaki günlük canlı ağırlık artışlarının ortalama 220 g olduğunu belirlemiştir. Dolayısı ile oğlak besisinde çevre koşularının önemli olduğu söylenebilir. Özellikle sıcak ve nemli koşullarda yürütülen besi çalışmalarında, süt tipi oğlakların besi döneminde canlı ağırlık kaybettikleri, tarafımızdan yürütülen çalışmalar sonucunda ortaya konulmuştur (Darcan, 2000; Darcan ve Güney, 2002a; Darcan ve Güney, 2002b) .

Farklı ırklara ait oğlaklarda günlük ağırlık artışları (Saanen x Kilis) x Kilis ve (Saanen x Kıl) x Kıl melezi erkek oğlaklarda 131 ve 127 g (Güney, 1984); Saanen ve Bornova oğlaklarında 161.6 ve 132 g (Koşum ve ark., 2003) olarak bildirilmiştir. Aktaş ve ark. (2015) yerli genotipler üzerinde çalışmış ve entansif oğlak besisi açısından bu ırkların performanslarının oldukça iyi olduğunu ortaya koymuşlardır. Bu ırklarda et kalitesine yönelik çalışmaların yapılması ile bu konu hakkında daha somut yaklaşımlarda bulunulabilecektir.

Ülkemizde sub-tropik iklim koşullarında geliştirilen bazı melez ve saf oğlakların besi performanslarına ait veriler Tablo 1’de verilmiştir.

Tablo 1. Sub-tropik iklim koşulları altında geliştirilen bazı melez ve saf oğlakların besi performanslarına ait veriler

GenotipYemden Yararlanma (kg)Günlük canlı ağırlık artışı (g)Kaynaklar
Saanen x Kilis3.9150.1Tuncel ve Bayındır, 1983
Saanen x Kıl5.5130.0Güney ve ark.,1984
Saanen x Kilis4.3127.3Güney,1984
Alman Alaca x Kıl (F1)3.5198.0Çayan ve Güney,1986
Damascus6.0119.0Biçer ve ark., 1992
Damascus x Kıl4.2153.0Kor, 1991
Alman Alaca x Kıl (G1)4.5140Çelik ve ark.,1999
Alman Alaca x Kıl (G1)6.4173Darcan, 2000
Alman Alaca x Kıl (G1)6,4-9,5106-173Darcan ve Güney, 2002a
Alman Alaca x Kıl (G1)8,8116Darcan ve Güney, 2002b
Honamlı5,6209Aktaş ve ark., 2015
Kıl4,7231Aktaş ve ark., 2015

Bu çalışmaların bir çoğu, özellikle kombine ya da süt tipi keçilerin oğlak besisinden elde edilen verilere dayanmaktadır. Süt tipi ırkların oğlaklarının besi performansı iyi olmadığı için karlı bir besicilikten söz etmek mümkün değildir. Bu tip oğlakların, sütten kesilmeden yaklaşık 18-24 kg canlı ağırlıkta pazara sunulması daha doğru bir yaklaşım olabilir. Süt tipi keçilerden elde edilen oğlakların “beyaz oğlak eti” veya “süt oğlağı” tabir edilen ve İspanya, Meksika ve Fransa ve İtalya gibi ülkelerde “Cabritos” olarak pazarlanan dönemde değerlendirilmesi önemlidir.

Tüm dünyada Boer keçileri, keçi eti üretiminde en çok tercih edilen ırk olarak dikkat çekmektedir. Boer keçilerinin besi performansı iyi ve et kalitesi de oldukça yüksektir . Buna ek olarak yan ürün olarak sakatatlarının da çok lezzetli olması, Boer keçilerinden elde edilen gelirin artmasına neden olmaktadır. Özellikle Brezilya, İspanya, Yunanistan ve Portekiz’de keçi sakatatları birçok yöresel yemekte yoğun olarak kullanılmaktadır.

Diğer taraftan Boer keçilerinin üreme performansı ve annelik yeteneği oldukça iyidir. Boer keçilerinin döl verimi ortalama 1.93 düzeyindedir. Buna ek olarak 6 aylık yaşta cinsi olgunluğa ulaşır, 9 aylık yaşta ilk kez damızlıkta kullanılabilirler. Poliöstrük olmaları nedeni ile yılın her mevsiminde çiftleştirilebilirler.

Boer oğlaklarının besi gücü üzerine yürütülen çalışmalara ait bulgular, aşağıda özetlenmiştir.

Tablo 2. Boer Melezi oğlakların besi performansı üzerine yürütlen çalışmalar

GenotipYemden Yararlanma Oranı (kg)Günlük canlı ağırlık artışı (g)Ref.
Boer x Saanen155Dhanda, 2001
Boer xAngora 133Dhanda, 2001
Boer x Feral146Dhanda, 2001
Boerxİspanyol5,24207Pinkerton et al., 2015
BoerxNubia9,50144Pinkerton et al., 2015
MubendexBoer9,50-10,0100-160Asizua et al., 2014

Saf Boer oğlakların, sütten kesimden sonraki günlük canlı ağırlık kazançları 227 g olarak bildirilmiştir (Casey, 2015). Boer keçileri dünyanın birçok bölgesinde yerli gen kaynakları ile melezlenerek et verimi artırılmaya çalışılmıştır. Buna bağlı olarak sütçü tiplerin besi performansı bakımından, bu gen kaynağından yararlanılarak iyileştirilmesi, sadece et üretimi düşünülüyorsa önerilen bir sistemdir. Et veriminin iyileştirilmesine yönelik bir çalışmada süt verimin gerileyeceği dikkate alınmalıdır. Bu konuda Honamlı ve Kıl keçilerinin ana hat olarak kullanıldığı, et kalitesini iyileştirmeye yönelik çalışmaların hayata geçirilmesi, kalite ve ekonomik üretim anlamda, pazarda sorun olabilecek bazı özelliklerin iyileştirilmesine olanak sağlayabilecektir.

Seçilecek ırk kadar, fizyolojik dönemler dikkate alınarak oluşturulmuş besleme takvimi, döl verimini dolayısı ile elde edilecek et miktar ve kalitesi üzerinde etkili olmaktadır. Buna bağlı olarak, anaç keçilerin gebelik, laktasyon, çiftleşme dönemlerinde, oğlakların ise doğumdan, sütten kesime kadar; büyütme dönemi ve besi dönemi beslenmesinin düzenlenmesine yönelik önerdiğimiz model, Şekil 1’de verilmiştir. Et ve süt tipi keçilerde verim üzerinde pozitif etkileri olan beslemeye yönelik ipuçları da yine Şekil üzerinde açıklanmıştır.

keci

Şekil 1. Et ve süt tipi keçi ve oğlakların farklı dönemlerdeki beslenmesine yönelik önerilen model

Et ve süt tipi oğlak ve keçilerin besleme dönemine ilişkin olarak geliştirdiğimiz modelde aynı zamanda besleme maliyeti de dikkate alınmıştır. Bu model entansif yetiştiricilik koşullarının söz konusu olduğu sistemler için geçerlidir.

Literatür Özeti

Aktaş, A.H., Gök, B., Ateş,S., Tekin, M.E., Halıcı, I., Baş, H., Erduran, H., Kassam, S., 2015. Fattening performance and carcass characteristics of Turkish indigenous Hair and Honamlı goat male kids. Turkish Journal of Animal Science, 39, 643-653.

Asizua, D., Mpairwe, D., Kabi, F., Mutetikka, D., Kamatra, K., Hvelplund, T., Weisbjerg, M.R., Mugasi, S.K., Madsen, J., 2014. Growth Performance, Carcass and Non-Carcass Characteristics of Mubende and MubendexBoer Crossbred Goats Under Different Feeding Regimes. Livestock Science, 169, 63-70.

Biçer, O., Okan,F., Güney,O., Koluman, N., 1992. Fattening performance and carcass characteristics of male damascus kids. 43rd Annual Meeting of EAAP, 14-17 Sept., Spain.

Casey, N., 2015. Meat Production and Meat Quality from Boer Goats. www.ladocumentationcaprine.net Erişim tarihi : 26.12.2015

Çayan,O., Güney,O., 1986. The fattening performance and carcass characteristics of hair male kids under intensive feeding conditions. Agric. Prog., de Rec., Agrimed, 23-15 Sept., Portugal.

Çelik,K., Darcan, N., Güney, O., Fırat, M.Z., 1999. Effects of diet with different lasalocid sodium levels on fattening performances and carcass characteristics of of crossbred male kids. Journal of Applied Animal Researches , 16,195-200, India.

Darcan (Koluman), N., 2000. Çukurova Bölgesi Subtropik İklim Koşullarında Geliştirilen Bazı Keçi Genotiplerinin Bu Koşullardaki Adaptasyon Mekanizmaları Üzerinde Karşılaştırmalı Araştırmalar, 97 s., Adana.

Darcan N. ve Güney, O.,2002a. Effect of Spraying on Growth and Feed Efficiency of Kids Under Subtropical Climate. Small Ruminant Research, 43,189-190.

Darcan, N. ve O. Güney,2002b. Comparative Study on the Performance of Crossbred Goats Under Çukurova Subtropical Climate. J. Applied Animal Research, 22 (2), 61-64.

Dhanda J.S.,2001. Evaluation of crossbred goat genotypes for growth, carcass and meat quality characteristics. PhD Thesis, University of Queensland, Australia. Johnson et al., 1995

Güney, O., 1984. Saanen x Kilis ve Saanen x Kıl Birinci Geriye Melez Erkek Oğlaklarda Besi Çalışmaları. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi,5(2),33-44.

Güney,O.,Eroğlu,F., Biçer,O., 1984. Kastrasyonun oğlaklarda besi gücü ve karkas özelliklerine etkisi üzerine bir araştırma. Doğa Bil. Dergisi, 8(3),244-251.

Koluman N., 2014. Dünya’da ev Türkiye’de Keçi Eti. Dünya Gazetesi, 4 Mevsim Tarım Dergisi, Yıl: 3 Sayı:11 : 44-46.

Kor, A., 1991. Damascus x Kıl melezi (F1) erkek oğlaklarda besi gücü ve karkas özellikleri üzerine bir araştırma, Ç.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Adana.

Koşum, N., A. Alçiçek, T. Taşkın and A. Önenç, 2003. Fattening Performances and Carcass Characteristics ofSaanen and Bornova Male Kids Under an Intensive Management System. Czech Journal of Animal Science. 48(9), 379-386.

Nitter,G., 1975. Preliminary results with intensive fattenning of young goats. Kleinviehzuehter, 23, 316-320.

Tuncel, E., Bayındır, Ş., 1983. Türkiye’de keçilerin genetik ıslahı. Uluslararası Akdeniz Bölgesi Koyun ve Keçi Üretimi Semp., 33-49, Ankara.

TÜİK, 20134. www.tuik.gov.tr.

Error: wp-content/uploads/2019/09 dizini oluşturulamıyor. Bir üst dizin sunucu tarafından yazılabilir mi?

Hakkında: Nazan Koluman

Prof. Dr. Nazan Koluman Scientific Secretary of 12th International Goat Conference IGA Board Member Dept.of Animal Sci. Faculty of Agriculture Cukurova Univ.
1 cevap

Cevapla

Görüşünü bildirmek ister misin?
Yorum yazmaktan çekinme.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir