,

Düvelerde Pubertas ve Üremenin Denetlenmesi

Bu içerik Cihan Kaçar tarafından oluşturuldu.
Bu içerik 4.960 kez görüntülendi.
duve

duve

Pubertas Nedir?

Düvelerde ilk kızgınlık belirtilerinin görüldüğü ve ovulasyonun şekillendiği döneme pubertas denir. Pubertası etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Bunlar genetik, seleksiyon, beslenme, çevre şartları, vücut kondisyon skoru, hastalıklar ve sosyal çevredir. Sütten kesmeden önceki beslenme yönetimi puberta yaşını etkileyen önemli faktörlerden birisidir. Canlı ağırlık pubertasa erişmede anahtar rol oynamaktadır. Düvelerin pubertas yaşı, düvelerin üretime katılması açısından çok önemli bir faktör olarak görülmektedir. İlk üreme sezonundaki gebelik zamanı, yaşamı boyunca üreme etkinliğini etkilemektedir. Etçi ve sütçü düvelerde pubertas yaşı; hem ilk buzağılama yaşı hem de üreme sezonunun başlangıcındaki gebelik oranlarını etkileyerek et ve süt üretimini ekonomik olarak değiştirmektedir.

Düvelerde pubertas ırka ait canlı ağırlığın %40-50’ine ulaştığında gerçekleşir. İlk suni tohumlama sırasındaki canlı ağırlığın, ırka ait canlı ağırlığın %60-65’i, ilk buzağılama sırasındaki canlı ağırlığın ise ırka ait canlı ağırlığın %80’i olması istenmektedir (yaklaşık 24 ay). Yani düvelerde ilk suni tohumlama zamanını belirleyen yaş değil vücut ağırlığıdır. Örneğin erişkin canlı ağırlığı 600 kg olan Holstein bir ineğin düvesinin 360-390 kg arası canlı ağırlığa ulaştığında suni tohumlama yapılması uygundur. Suni tohumlama uygulaması yapılan bu düvelerin yaşı 14-16 ay arasında değişmektedir.

Pubertas sürecini etkilemek ve pubertası oluşturmak için birçok program denenmektedir.

Reprodüktif kanal skoru düvelerde pubertasın indirekt bir göstergesidir. Üreme sezonundan 30-60 gün önce ovaryumun büyüklüğü, ovaryum üzerindeki yapılar, uterus büyüklüğü ve tonusu reprodüktif kanal skorunu belirlemek için kullanılır. Reprodüktif kanal skoruna göre (5’li sistem) 4 ve 5 olan düvelerde gebe kalma oranları artmaktadır.

Üremenin Denetlenmesi Nedir? Hayvanlarda östrus ve ovulasyonun istenilen zamanda oluşturulması, takibinde suni tohumlama uygulamalarının planlı bir şekilde yapılması ve gebeliğin kontrol altında tutulmasıdır.

Peki Bu Uygulamaların Avantajları Nelerdir?

-Östrus (kızgınlık) belirtilerini daha yüksek oranlarda belirlemek

-Bu uygulamalarda ıslah çalışmaları yaparak genetik olarak üstün ırk populasyonları oluşturmak

-Düveler pubertasa ve belirli vücut ağırlığına ulaştıklarında gebe kalmasını sağlayacak uygulamalar yapmak

-Ovulasyon zamanlarını ayarlayarak sabit zamanlı suni tohumlama yapmak

-Doğumları belirli zaman aralıklarına getirmek

-Süt verimini belirli zaman aralığına ayarlamak

-Bir örnek sürüler oluşturmak

-Kayıt sistemin daha güvenli ve kullanılabilir olmasını sağlamak

-Anöstrus, suböstrus, ovaryum kistleri, subklinik endometritis, anovulasyon, ovulasyonun gecikmesi gibi üreme problemleri olan hayvanlarda problemlerin çözümünde yardımcı olmak

-Paraziter ilaçlama gibi durumlarda uygulama kolaylığı sağlamak

-İş gücünün daha efektif kullanılmasını sağlamak

Üremenin Denetlenmesinde Kullanılan Metotlar

İyi yönetilen bir sürüde, düvelerde pubertasın uyarılması için etkili hormonal yöntemler mevcuttur. Hormonal uygulamalar ve beslenme stratejileri ile ilk ovulasyon ve gebelik yaşı önemli ölçüde etkilenir. Bir işletmede östrus tespiti ve kontrolünün zor olduğu durumlarda, fertiliteyi kabul edilebilir aralıklarda tutmak için çeşitli hormonal programlar uygulanmaktadır.

Düvelerde üremenin denetlenmesi amacıyla en yaygın olarak kısa ve uzun süreli progesteron (CIDR, PRID, MGA) hormonu kullanılmaktadır. Ayrıca progesteron hormonu ile kombine olarak GnRH, hCG ve PGF2alfa gibi hormonlar kullanılmaktadır. Bunlar progesteron temelli kombine protokoller; Ovsynch, Presynch+Ovsynch, Presynch+Cosynch, Doubleovsynch, Cosynch, Selectsynch, Heatsynch, Hybridsynch Ovsynch+CIDR, Cosynch+CIDR ve Selectsynch+CIDR protokolleridir. Progesteron tedavisinden sonra LH hormonu salınımı artar ve ovulasyon gerçekleşir. Bu tedavi protokollerinden sonra zamanlı suni tohumlama uygulamaları yapılmaktadır. Düvelerde progesteron temelinde uygulanan protokollerin daha etkili sonuçlar verdiği düşünülmektedir. Çünkü daha önce doğum yapmayan bu hayvanların üreme kanalı progesteron etkisinde kalmamaktadır, progesteron bazlı protokollerin uygulanması ile bu sorun çözülmektedir.

Bir hayvandan yaşamı boyunca azami şekilde verim alınması için en uygun yaşta suni tohumlama yapılması ve ilk buzağılama yaşı önem kazanmaktadır. Bu durum hem süt verimi hem de buzağılama sayısını etkilemektedir. Dolayısıyla düvelerde üremenin kontrolünde uygulanan programların işletme tarafından efektif kullanılmasında fayda vardır.

Error: wp-content/uploads/2019/09 dizini oluşturulamıyor. Bir üst dizin sunucu tarafından yazılabilir mi?

Hakkında: Cihan Kaçar

Kafkas Üniversitesi, Veteriner Fakültesi Doğum ve Jinekoloji Anabilim Dalı, Kars
2 cevaplar

Cevapla

Görüşünü bildirmek ister misin?
Yorum yazmaktan çekinme.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir